Projemİzİn Detayları

Özgül Fobilerde Vagus Sinir Uyarımının Kullanılması

Özgül fobiler, bireyin belirli nesnelere veya durumlara karşı aşırı ve mantık dışı korku tepkisi geliştirdiği, günlük yaşamı olumsuz etkileyen anksiyete bozuklukları arasında yer almaktadır. Fobik bireyler, fobi nesnesiyle karşılaştıklarında yoğun kaygı, kaçınma davranışı, kalp hızında artış, terleme ve kas gerginliği gibi fizyolojik tepkiler gösterirler.

Mevcut tedavi yaklaşımları arasında bilişsel davranışçı terapi (BDT), maruz bırakma terapileri ve farmakolojik müdahaleler bulunsa da, bazı bireylerde tedaviye karşı direnç gelişebilmektedir. Bu nedenle, özgül fobilerde alternatif ve tamamlayıcı tedavi yöntemlerine olan ihtiyaç devam etmektedir.

Vagus Sinir Uyarımı (tVNS) ve Psikolojik Bozukluklar

Son yıllarda Vagus sinir uyarımı (tVNS - transkutanöz Vagus sinir uyarımı), psikolojik bozuklukların tedavisinde yenilikçi bir nöromodülasyon yöntemi olarak öne çıkmaktadır. Vagus siniri, otonom sinir sisteminin önemli bir bileşeni olup; stres yanıtı, duygu düzenleme, kalp atış hızı ve inflamatuar süreçlerin kontrolünde kritik bir rol oynar.

Yapılan çalışmalar, tVNS’nin depresyon, anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi psikiyatrik rahatsızlıkların tedavisinde olumlu etkiler yaratabileceğini göstermektedir. Ancak, özgül fobilerde Vagus sinir uyarımının etkileri henüz yeterince araştırılmamıştır.

Proje Amacı

Bu proje, Vagus sinir uyarımının (tVNS), özgül fobilerde fizyolojik ve bilişsel tepkiler üzerindeki etkisini deneysel olarak incelemeyi amaçlamaktadır.

Çalışma Kapsamı

Çalışma kapsamında iki ayrı deneysel araştırma yürütülecektir:

1. Korku Koşullaması Deneyi:

Katılımcılarda koşullu korku tepkisi oluşturularak Vagus uyarımının görsel hazırlama, bellek formasyonu ve fizyolojik tepkiler üzerindeki etkisi araştırılacaktır.

2. Özgül Fobi Maruz Bırakma Çalışması:

Fobik bireyler, sanal gerçeklik ortamlarında fobi nesnelerine maruz bırakılarak, Vagus sinir uyarımının fizyolojik belirtileri (Galvanik Deri Tepkisi, EKG) azaltmadaki etkisi incelenecektir.

Özgün Değer ve Katkılar

Bu proje, Vagus sinir uyarımının özgül fobiler üzerindeki etkisini deneysel olarak inceleyen ilk çalışmalardan biri olacaktır.

Daha önce depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu için incelenen Vagus uyarımının özgül fobilerle ilişkisi yeterince araştırılmamıştır.

Ayrıca, klasik koşullama, dikkat ve bellek süreçleri ile Vagus uyarımı arasındaki bağlantıyı inceleyen bütüncül bir çalışma alan yazında bulunmamaktadır.

Yöntem ve Katılımcılar

• Denek Seçimi:

Çalışma, Mersin Üniversitesi öğrencilerinden rastgele örnekleme yöntemiyle seçilecek 54-72 katılımcı ile yürütülecektir.

• Ölçüm Araçları:

Psikofizyolojik ölçümler: Galvanik Deri Tepkisi (GDT), Elektrokardiyografi (EKG)

Davranışsal ölçümler: Göz kırpma refleksi, priming görevleri

Analiz: SPSS, R ve Python ile betimsel istatistikler, korelasyon analizleri ve latent büyüme eğrisi analizleri yapılacaktır.

Uygulama ve Yaygın Etki

Proje bulguları, ulusal ve uluslararası kongrelerde sunulacak ve akademik dergilerde yayımlanacaktır.

Ayrıca, psikoterapi uygulamalarında Vagus sinir uyarımının kullanılmasına yönelik yeni yaklaşımlar geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Bu proje, deneysel psikoloji ve klinik psikolojiyi birleştirerek özgül fobilerin tedavisinde yeni bir fizyolojik müdahale yöntemi olarak Vagus sinir uyarımını test etmektedir.

Elde edilecek sonuçlar, psikoloji, sinirbilim ve psikiyatri alanlarında önemli katkılar sunacaktır.